Zmiany w podatkach dla podmiotów opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych - sprawdź

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest obecnie jedną z popularniejszych form opodatkowania jednoosobowych działalności gospodarczych. Niszowa niegdyś forma opodatkowania, na fali zmian wprowadzonych Polskim Ładem, rozkwitła. W 2024 roku liczba podatników, którzy wybrali ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, wynosiła niemal 2,1 mln osób (dane z raportu Ministerstwa Finansów) i wciąż rośnie.

Zasady opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych określa ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (zwana dalej „ustawą o ryczałcie”). Podstawowym założeniem ryczałtu jest prostota rozliczeń, chociaż przyznam, że bywa z tym różnie, szczególnie przy określaniu właściwej stawki podatkowej. Podstawą opodatkowania jest przychód, który pomniejszamy jedynie o koszty składek społecznych.

Jedną z najczęściej wymienianych korzyści opodatkowania ryczałtem jest składka zdrowotna, która jest ustalona na stałym poziomie, w podziale na trzy progi. Kwota składki dla danego progu określana jest w oparciu o przeciętne wynagrodzenie za IV kwartał poprzedniego roku ogłaszane przez GUS, a to w jakim progu znajdzie się dany przedsiębiorca , zależy od kwoty  rocznego przychodu. Dodatkowo podatnicy mogą odliczyć 50% zapłaconych składek zdrowotnych bezpośrednio od przychodu.

Upraszczając, ponieważ ustawodawca przewidział kilka wyłączeń ustawowych z ryczałtu, na tę formę opodatkowania mogą co do zasady przejść podatnicy, których przychody w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyły limitu 2 mln euro, obliczonego według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedniego.

Jaki jest cel tych zmian

Uzasadnieniem zmian według ministerstwa jest powrót do pierwotnych założeń ryczałtu jako uproszczonej formy dla działalności niewielkich rozmiarów. Podatnicy, wybierając ryczałt, uciekają od wyższej składki zdrowotnej i daniny solidarnościowej (która również zostanie podwyższona z 4 na 5%), przychody z ryczałtu nie wchodzą do jej podstawy.

Ministerstwo opublikowało wyliczenia tzw. klinu podatkowo-składkowego, czyli wskaźnik efektywnego obciążenia fiskalnego biznesu, który pokazuje, że opodatkowanie ryczałtem opłaca się wraz z dochodem:

Źródło: Projekt z dnia 21 sierpnia 2026 r. https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//2/12413754/13222346/13222347/dokument793398.pdf

Reasumując, zdaniem ministerstwa, przedsiębiorcy o bardzo wysokich przychodach nierzadko ponoszą mniejsze obciążenia podatkowo-składkowe niż pracownicy o znacznie niższych przychodach.

Planowane zmiany w ryczałcie

O planowanych zmianach podatkowych od 2027 roku pisaliśmy już tutaj, ale dzisiaj chciałabym skupić się na zmianach w ryczałcie, ponieważ nie wszystko, co zostało ujęte w projekcie przepisów, zostało przedstawione na niedawnej konferencji prasowej premiera i ministra finansów.

Po pierwsze, zmieni się limit przychodów do wejścia na ryczałtową formę opodatkowania z 2 mln EUR na 250 tys EUR, co daje nam 8-krotne obniżenie progu. Przekroczenie tego limitu spowoduje wypadnięcie z ryczałtowego opodatkowania. Z obliczeń ministerstwa wynika, że dotknie to ok. 43 tys, firm (2% ogółu opodatkowanych ryczałtem). Najliczniejsze sekcje PKD reprezentowane przez podatników o przychodzie powyżej 250 tys. EUR w 2024 r. to budownictwo, handel, przetwórstwo przemysłowe, a także opieka zdrowotna i pomoc społeczna.

Wprowadzono też nowy próg 300 tys. EUR po przekroczeniu którego przedsiębiorca będzie musiał przejść na wyższą stawkę ryczałtu 17% - niezależnie od tego jaka stawka obowiązywała go przed osiągnięciem tego progu. 17% stawką opodatkowane będą nadwyżki przychodów osiągniętych w trakcie roku ponad ten limit. Oznacza to, że przedsiębiorca, który w trakcie roku przekroczy 250 tys. euro, zachowa ryczałt do końca tego roku, ale od nadwyżki ponad 300 tys. euro zapłaci 17%, a prawo do ryczałtu straci od kolejnego roku.

Co istotne, ustawodawca celowo rozdzielił oba progi, a te 50 tys. euro różnicy mają dać przedsiębiorcy margines bezpieczeństwa na zaplanowanie skali działalności bez ryzyka gwałtownego wzrostu obciążeń tuż po przekroczeniu limitu.

Zmiany te będą wyjątkowo dotkliwe dla branż o wysokich przychodach, a niskiej marżowości, które obecnie mogą stosować stawkę 3% (handel) - liczy się, że w tej grupie jest ok. 9 tys. firm. Oznacza to dla nich skokową podwyżkę podatków w trakcie roku podatkowego (z 3 na 17%), a dodatkowo w następnym roku podatkowym będą musieli przejść na inną formę opodatkowania.

Co to oznacza do przedsiębiorców z branży budowlanej

Budownictwo to największa liczebnie grupa wśród ryczałtowców przekraczających próg - 12,7 tys. podatników, czyli blisko 30% całej grupy powyżej 250 tys. Euro. Nowe zasady dotkną tu więc najwięcej firm.

Zakładając, że cała sprzedaż w firmie opodatkowana jest 5,5% ryczałtu, a przychód roczny to kwota 1 500 000 zł można zobrazować te zmiany na przykładzie liczbowym:

Impakt I: Rok przekroczenia limitu 300 tys EUR (ok. 1 285 000 zł)

Przychód poniżej limitu: 1 285 000*5,5% = 70 675 zł

Przychód powyżej limitu: 215 000* 17% = 36 550 zł

Łącznie: 107 225 zł w porównaniu ze starymi zasadami, w których podatek wyniósłby 82 500 zł, czyli mamy obciążenie podatkowe wyższe o 24 725 zł.

Efektywna stawka dla całego przychodu wzrośnie z 5,5% na ok. 7,1%.

Impakt II: utrata ryczałtu i przejście na inną formę opodatkowania od roku następnego. Tutaj znaczenie ma wybór podatnika, jak chciałby dalej opodatkowywać wypracowane dochody – i to jest element, do którego należy podejść bardzo indywidualnie.

Jedno jest jednak pewne, jeśli planowane zmiany wejdą w życie, wykonawca budowlany na stawce 5,5% odczuje reformę mocniej niż przedsiębiorcy z branż o wyższych stawkach - najpierw skokowo na nadwyżce ponad 300 tys. euro (efektywna stawka rośnie z 5,5% do ok. 7,1%).

Na razie mówimy o projekcie z 21 sierpnia 2026 r., który dopiero trafia do konsultacji. Przepisy mogą się jeszcze zmienić, a sama ustawa równie dobrze może nie zostać uchwalona w tym kształcie albo w ogóle.

To jednak nie jest powód, by czekać z założonymi rękami. Przedsiębiorcy, których roczne przychody zbliżają się do 250 tys. euro (ok. 1,07 mln zł), już teraz powinni przeliczyć, jak wyglądałoby ich obciążenie po utracie ryczałtu i czy nie warto rozważyć innej formy opodatkowania lub reorganizacji działalności na 2027 r.

Decyzję o formie opodatkowania podejmuje się na początku roku, więc lepiej mieć gotowe scenariusze z wyprzedzeniem, niż działać pod presją czasu, gdyby zmiany faktycznie weszły w życie.

Kompleksowe wsparcie prawne, podatkowe i księgowe